Huấn luyện phòng cháy chữa cháy: Quy trình, nội dung và lợi ích thực tiễn

Huấn luyện phòng cháy chữa cháy là gì?

Huấn luyện phòng cháy chữa cháy (PCCC) là quá trình đào tạo, hướng dẫn kỹ năng, kiến thức cho các cá nhân, tổ chức nhằm nâng cao năng lực nhận biết, phòng ngừa và xử lý sự cố cháy nổ trong thực tiễn. Đây là một phần bắt buộc trong công tác đảm bảo an toàn lao động và an toàn công cộng, được pháp luật Việt Nam quy định rõ tại các văn bản như Luật PCCC, Nghị định 136/2020/NĐ-CP và Nghị định 105/2023/NĐ-CP.

Không chỉ là quy định pháp lý, hoạt động huấn luyện PCCC còn giúp giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản, đồng thời nâng cao ý thức, trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường sống, làm việc an toàn.

Các hình thức huấn luyện phòng cháy chữa cháy hiện nay

Hiện nay, huấn luyện PCCC được tổ chức dưới nhiều hình thức linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng cụ thể, bao gồm:

• Huấn luyện cơ bản: Dành cho người mới hoặc người lần đầu làm việc trong môi trường có nguy cơ cháy nổ. Nội dung tập trung vào kiến thức chung, quy định pháp luật, nguyên tắc an toàn PCCC.
• Huấn luyện định kỳ: Tổ chức hàng năm cho các cá nhân, tổ chức đã từng học trước đó nhằm ôn luyện và cập nhật kỹ năng mới. Đây là hình thức bắt buộc theo quy định tại Điều 29 Nghị định 105.
• Huấn luyện chuyên sâu: Áp dụng cho các lực lượng như đội PCCC chuyên ngành, người làm công tác kiểm tra PCCC, cứu hộ kỹ thuật cao (trên cao, dưới nước, không gian kín…).
• Diễn tập thực tế: Một phần quan trọng của chương trình huấn luyện, giúp học viên tiếp cận tình huống thực tế như sử dụng bình chữa cháy, thoát nạn khi có cháy, xử lý đám cháy dầu, điện, gas…

Nội dung chương trình huấn luyện phòng cháy chữa cháy

Chương trình huấn luyện PCCC thường bao gồm các phần lý thuyết và thực hành, tùy theo từng nhóm đối tượng cụ thể. Một chương trình cơ bản gồm các nội dung sau:

• 1. Văn bản pháp luật: Giới thiệu hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về PCCC và CNCH, trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức.
• 2. Kiến thức về cháy nổ: Các nguyên nhân gây cháy, tính chất nguy hiểm của chất cháy, phân loại đám cháy.
• 3. Phương tiện chữa cháy: Cách sử dụng bình chữa cháy, họng nước, cuộn vòi, các thiết bị PCCC phổ biến.
• 4. Kỹ năng xử lý tình huống: Cách xử lý khi có cháy xảy ra, tổ chức thoát nạn, gọi cứu hỏa, sơ cấp cứu ban đầu.
• 5. Diễn tập thực hành: Thực hành chữa cháy tại chỗ, phối hợp giữa các lực lượng, kiểm tra phương án chữa cháy của cơ sở.

Người học sẽ được cấp chứng nhận hoàn thành khóa học nếu đạt yêu cầu sau khi kiểm tra lý thuyết và thực hành.

Ai bắt buộc phải tham gia huấn luyện phòng cháy chữa cháy?

Theo Nghị định 105/2023/NĐ-CP, các đối tượng sau đây bắt buộc phải được huấn luyện PCCC:

• Người đứng đầu cơ sở, doanh nghiệp, đơn vị hành chính sự nghiệp.
• Đội viên đội PCCC cơ sở và dân phòng.
• Người làm việc trong môi trường có nguy cơ cháy nổ.
• Cán bộ kiểm tra an toàn PCCC.
• Người điều khiển phương tiện giao thông chở hàng nguy hiểm.

Việc huấn luyện cần được thực hiện định kỳ hằng năm, hoặc tổ chức bổ sung khi có thay đổi về vị trí công việc, môi trường làm việc hoặc có yêu cầu từ cơ quan quản lý PCCC.

Lợi ích thiết thực của việc huấn luyện phòng cháy chữa cháy

Tham gia huấn luyện phòng cháy chữa cháy không chỉ giúp cá nhân và tổ chức tuân thủ pháp luật, mà còn mang lại nhiều lợi ích lâu dài:

• Chủ động ứng phó với các sự cố: Giúp xử lý nhanh và đúng cách khi có cháy nổ, tránh bị động, hoảng loạn.
• Bảo vệ tài sản và tính mạng: Giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và của khi có sự cố xảy ra.
• Tạo môi trường làm việc an toàn: Góp phần nâng cao văn hóa an toàn tại nơi làm việc và sinh sống.
• Tránh bị xử phạt hành chính: Đáp ứng các yêu cầu kiểm tra, thanh tra PCCC của cơ quan nhà nước.

Đơn vị nào có thẩm quyền huấn luyện PCCC?

Theo quy định, các khóa huấn luyện phòng cháy chữa cháy chỉ hợp pháp khi được tổ chức bởi:

• Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
• Trung tâm đào tạo được cấp phép huấn luyện PCCC theo quy định.
• Các tổ chức được ủy quyền hợp pháp từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Dịch vụ Huấn luyện An toàn Lao động – VietLink

Sau khi hoàn thành khóa huấn luyện, học viên sẽ được cấp chứng nhận huấn luyện PCCC có giá trị trong thời hạn quy định, làm căn cứ để đối chiếu khi kiểm tra an toàn PCCC.

Kết luận

Huấn luyện phòng cháy chữa cháy là yếu tố then chốt để xây dựng môi trường sống và làm việc an toàn. Việc nắm rõ quy định, tham gia huấn luyện định kỳ sẽ giúp mỗi cá nhân, tổ chức không chỉ tuân thủ pháp luật mà còn góp phần tích cực vào công tác PCCC quốc gia. Trong bối cảnh cháy nổ, tai nạn ngày càng diễn biến phức tạp, chủ động trang bị kỹ năng PCCC chính là hành động thiết thực và cấp thiết hơn bao giờ hết.