Cơ sở hóa chất bắt buộc diễn tập ứng phó sự cố hóa chất hàng năm

Tổng quan quy định mới về ứng phó sự cố hóa chất

Theo Nghị định 82/2022/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, các cơ sở hóa chất bắt buộc tổ chức diễn tập ứng phó sự cố hóa chất hàng năm nhằm đảm bảo an toàn phòng chống rủi ro. Đây là yêu cầu quan trọng giúp các doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xử lý các tình huống khẩn cấp khi xảy ra sự cố liên quan đến hóa chất độc hại, dễ cháy nổ, hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và môi trường sống.

Quy định này là điểm mới và quan trọng bổ sung cho Nghị định 113/2017/NĐ-CP trước đó – vốn chỉ yêu cầu xây dựng biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất mà chưa quy định bắt buộc việc tổ chức diễn tập ứng phó. Thực tiễn cho thấy, thiếu diễn tập dẫn đến sự bị động khi sự cố xảy ra.

Tại sao phải tổ chức diễn tập sự cố hóa chất?

Thực tế đã cho thấy, nhiều cơ sở hóa chất dù đã xây dựng biện pháp phòng ngừa nhưng lại không thực hiện diễn tập ứng phó. Khi xảy ra sự cố, cán bộ, công nhân viên trong cơ sở lúng túng, không kịp thời xử lý, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về người, tài sản và môi trường. Các loại hóa chất nguy hiểm thường gặp như NH₃, Cl₂, HF, HCl, Xyanua, Methanol… có thể gây cháy nổ hoặc ảnh hưởng độc hại nếu xử lý sai cách.

Nhằm khắc phục những tồn tại đó, Nghị định 82 yêu cầu cụ thể:

• Các cơ sở hóa chất có tồn trữ hóa chất thuộc Danh mục hóa chất nguy hiểm – dù lượng hóa chất dưới ngưỡng quy định tại Phụ lục IV – vẫn phải tổ chức diễn tập phương án ứng phó sự cố hóa chất tối thiểu mỗi năm một lần.
• Hoạt động diễn tập cần thực hiện dưới sự giám sát của cơ quan quản lý chuyên ngành địa phương, đảm bảo tính thực tiễn và hiệu quả xử lý tình huống.

Kế hoạch ứng phó đối với thủy ngân và hợp chất thủy ngân

Đối với các cơ sở đang lưu trữ trên 1kg thủy ngân hoặc các hợp chất của thủy ngân, Nghị định 82 nêu rõ trách nhiệm trong việc lập và phê duyệt kế hoạch ứng phó:

• Nếu đã đi vào hoạt động trước ngày Nghị định 82 có hiệu lực và chưa có Kế hoạch ứng phó sự cố hóa chất, thì cần lập và trình phê duyệt trong vòng 2 năm.
• Kế hoạch này phải đảm bảo tuân thủ tiêu chuẩn an toàn hóa chất, hướng dẫn bởi Bộ Công Thương và các cơ quan chức năng liên quan.

Đây là bước tiến quan trọng để tăng cường giám sát và kiểm soát các chất cực độc có khả năng ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Dịch vụ Huấn luyện An toàn Lao động – VietLink

Quy định mới về khai báo hóa chất nhập khẩu

Hiện tại, việc khai báo hóa chất nhập khẩu được thực hiện thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia theo Điều 27 của Nghị định 113. Tuy nhiên, quy trình phản hồi kết quả khai báo hoàn toàn tự động đang nảy sinh những bất cập.

• Có trường hợp tổ chức nhập khẩu hóa chất đặc biệt nguy hiểm (như xyanua, dinitơ oxit, thủy ngân…) khi chưa được cấp phép hoặc vượt quá khối lượng cho phép, hệ thống vẫn tự động phản hồi “đã tiếp nhận” mà không có cảnh báo hay chế tài kịp thời.
• Điều này gây ra lỗ hổng trong kiểm soát và tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn hóa chất trên toàn quốc.

Bổ sung danh mục hóa chất cần kiểm soát đặc biệt

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, Nghị định 82 đã bổ sung danh mục các hóa chất cần kiểm soát đặc biệt khi nhập khẩu, bao gồm:

• Dinitơ oxit
• Xyanua và các hợp chất của xyanua
• Thủy ngân và các hợp chất của thủy ngân

✅ Trong vòng 16 giờ làm việc kể từ khi hệ thống Bộ Công Thương tiếp nhận hồ sơ khai báo, cơ quan chức năng phải kiểm tra và phản hồi về tính hợp lệ.

❌ Nếu phát hiện hồ sơ không hợp lệ (như vượt khối lượng, thông tin sai lệch…), hệ thống sẽ gửi yêu cầu bổ sung, chỉnh sửa kịp thời nhằm tránh rủi ro phát sinh từ các lô hàng hóa chất nhập khẩu.

Trách nhiệm pháp lý khi khai báo hóa chất

Để đảm bảo minh bạch và trách nhiệm trong quản lý hóa chất, các tổ chức, cá nhân khai báo phải:

• Chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác của thông tin khai báo.
• Lưu trữ hồ sơ khai báo tối thiểu 5 năm để phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra khi cần thiết.
• Trường hợp khai báo không chính xác, hồ sơ điện tử sẽ được sử dụng làm căn cứ xử phạt vi phạm hành chính.

Việc tăng cường trách nhiệm này sẽ góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và hạn chế hành vi gian lận trong hoạt động nhập khẩu hóa chất.

Kết luận

Với những quy định bổ sung và điều chỉnh tại Nghị định 82/2022/NĐ-CP, hệ thống pháp luật về hóa chất tại Việt Nam đang ngày càng hoàn thiện và đi vào thực tiễn. Đặc biệt, quy định cơ sở hóa chất bắt buộc tổ chức diễn tập ứng phó sự cố hóa chất hàng năm là giải pháp cần thiết để nâng cao năng lực ứng phó, giảm thiểu rủi ro, và bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và doanh nghiệp.

Các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hóa chất cần nhanh chóng rà soát, cập nhật kế hoạch ứng phó và tuân thủ đầy đủ quy định mới để tránh bị xử phạt hành chính, đồng thời góp phần vào công tác bảo vệ an toàn hóa chất quốc gia.