Vận Chuyển Hàng Nguy Hiểm: Quy Định Mới Và Trách Nhiệm Pháp Lý Doanh Nghiệp Cần Biết

Vận chuyển hàng nguy hiểm là hoạt động đặc thù, tiềm ẩn nhiều rủi ro về sức khỏe, an toàn cháy nổ và môi trường. Do đó, đây là lĩnh vực được quản lý rất nghiêm ngặt bởi pháp luật. Theo Nghị định 161/2024/NĐ-CP và Nghị định 105/2025/NĐ-CP, việc phân cấp trong thẩm quyền cấp phép, tổ chức huấn luyện, giám sát an toàn trong quá trình vận chuyển đã được quy định rõ ràng. Điều này giúp doanh nghiệp nắm được đúng quy trình, nộp hồ sơ đúng nơi và thực hiện đúng trách nhiệm pháp lý khi tham gia vận chuyển các loại hàng hóa có tính chất nguy hiểm.

1. Hàng hóa nguy hiểm là gì?

Hàng hóa nguy hiểm bao gồm các chất, hỗn hợp hoặc vật phẩm có thể gây ra tác động tiêu cực nghiêm trọng đến sức khỏe con người, an toàn công trình, và môi trường sống nếu không được kiểm soát chặt chẽ trong quá trình vận chuyển. Chúng được phân loại theo tính chất vật lý, hóa học và mức độ nguy hại cụ thể.

• Chất nổ, khí cháy, chất lỏng dễ cháy, chất rắn dễ cháy
• Chất độc, chất lây nhiễm, chất phóng xạ
• Chất ăn mòn, chất gây ô nhiễm môi trường
• Vật phẩm có khả năng gây phản ứng hóa học nguy hiểm khi xảy ra va chạm, rò rỉ, hoặc nhiệt độ cao

Theo Nghị định 161/2024/NĐ-CP, hàng nguy hiểm được chia thành 9 nhóm (loại 1 đến loại 9), mỗi loại có đặc điểm, tiêu chuẩn bảo quản và phương tiện vận chuyển khác nhau.

2. Phân cấp cấp phép vận chuyển hàng nguy hiểm theo Nghị định 161/2024/NĐ-CP

Cục Hóa chất – Bộ Công Thương

Phụ trách tiếp nhận, thẩm định và cấp phép đối với hàng hóa nguy hiểm thuộc:

• Loại 5: Chất oxy hóa
• Loại 8: Chất ăn mòn

Căn cứ:

• Khoản 1 Điều 4 Nghị định 161/2024/NĐ-CP
• Điểm b, e, g khoản 4 và khoản 6 Điều 44 Nghị định 105/2025/NĐ-CP

Trách nhiệm bao gồm:

• Cấp mới, cấp lại và thu hồi giấy phép vận chuyển hàng nguy hiểm
• Tổ chức hoặc chỉ định đơn vị huấn luyện và cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình tập huấn cho tài xế và người áp tải

Cục Kỹ thuật An toàn và Môi trường Công nghiệp

Phụ trách tiếp nhận và cấp phép cho các loại hàng nguy hiểm còn lại, bao gồm:

• Loại 1 (trừ vật liệu nổ công nghiệp)
• Loại 2 (khí nén hoặc khí hóa lỏng)
• Loại 3 (chất lỏng dễ cháy)
• Loại 4 (chất rắn dễ cháy, tự phản ứng)
• Loại 9 (chất và vật phẩm nguy hiểm khác chưa xếp vào các loại trên)

Căn cứ pháp lý vẫn là Khoản 1 Điều 4 của Nghị định 161/2024 và Điều 44 Nghị định 105/2025.

3. Điều kiện để doanh nghiệp được cấp phép vận chuyển hàng nguy hiểm

Doanh nghiệp muốn vận chuyển hàng nguy hiểm cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Có phương tiện chuyên dụng phù hợp với loại hàng nguy hiểm đang vận chuyển
• Tài xế và người áp tải được huấn luyện bài bản, có chứng chỉ hợp lệ
• Trang thiết bị an toàn, phương án xử lý sự cố rõ ràng, khả thi
• Hệ thống PCCC đầy đủ và hoạt động tốt
• Hồ sơ xin cấp phép phải đầy đủ, đúng mẫu, đúng cơ quan có thẩm quyền

—

4. Tại sao doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định?

• Tránh rủi ro pháp lý: Vi phạm có thể dẫn đến phạt tiền, thu hồi giấy phép, thậm chí truy cứu hình sự.
• Đảm bảo an toàn tính mạng: Hàng nguy hiểm nếu xảy ra sự cố có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho người, tài sản và môi trường.
• Bảo vệ môi trường: Nhiều loại hóa chất có thể gây ô nhiễm không khí, nguồn nước và hệ sinh thái.
• Nâng cao hình ảnh doanh nghiệp: Doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật sẽ được khách hàng, đối tác và cơ quan quản lý đánh giá cao.

—

5. Những lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp

• Luôn tra cứu chính xác Danh mục hàng nguy hiểm trong Nghị định 161/2024/NĐ-CP
• Xác định rõ loại hàng để nộp hồ sơ đúng cơ quan có thẩm quyền (Cục Hóa chất hoặc Cục Kỹ thuật ATMT)
• Lưu trữ đầy đủ tài liệu: Giấy phép, giấy chứng nhận huấn luyện, nhật ký vận chuyển
• Xây dựng quy trình vận chuyển và ứng phó sự cố, có kịch bản diễn tập định kỳ

Kết luận

Dịch vụ Huấn luyện An toàn Lao động – VietLink

Vận chuyển hàng nguy hiểm không đơn thuần là dịch vụ logistic thông thường mà là một chuỗi quy trình đòi hỏi độ an toàn, chuyên môn và pháp lý cao. Doanh nghiệp phải chủ động cập nhật quy định mới, chuẩn hóa năng lực vận hành và phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong từng bước từ cấp phép, huấn luyện, đến vận hành. Đây không chỉ là tuân thủ luật pháp mà còn là cách doanh nghiệp thể hiện trách nhiệm với cộng đồng, khách hàng và môi trường sống.